Di chúc là văn bản pháp lý quan trọng, thể hiện ý chí cuối cùng của một người về việc phân chia tài sản. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ thủ tục lập di chúc sao cho hợp pháp và có giá trị. Công ty Luật TNHH Long Phước sẽ cung cấp cho bạn thông tin chi tiết về thủ tục lập di chúc theo đúng quy định pháp luật hiện hành, giúp bạn tránh khỏi những rủi ro pháp lý không đáng có.

1. Di chúc là gì?

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 quy định Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Nói cách khác, di chúc là một văn bản pháp lý cho phép bạn quyết định cách thức phân chia tài sản của mình sau khi qua đời.

2. Tại sao phải lập di chúc?

Đảm bảo ý nguyện cá nhân: Di chúc cho phép bạn quyết định cách thức phân chia tài sản của mình sau khi qua đời, đảm bảo rằng tài sản được chuyển giao theo đúng mong muốn của bạn. Nếu không có di chúc, việc phân chia tài sản sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật, có thể không phù hợp với ý nguyện của bạn.

Tránh tranh chấp gia đình: Di chúc rõ ràng và hợp pháp giúp giảm thiểu nguy cơ xảy ra tranh chấp giữa những người thừa kế. Việc phân chia tài sản theo di chúc giúp tránh những mâu thuẫn và xung đột không đáng có trong gia đình.

Bảo vệ quyền lợi của người thân: Di chúc cho phép bạn bảo vệ quyền lợi của những người thân yêu, đặc biệt là những người phụ thuộc hoặc những người có hoàn cảnh khó khăn. Bạn có thể chỉ định người thừa kế đặc biệt hoặc phân chia tài sản theo tỷ lệ phù hợp với hoàn cảnh của từng người.

3. Điều kiện lập di chúc hợp pháp

Theo Điều 630 Bộ luật dân sự 2015 quy định di chúc hợp pháp khi có đủ 04 điều kiện sau:

• Người lập di chúc trong trạng thái minh mẫn, sáng suốt khi lập di chúc; 
• Không bị lừa dối, bị đe dọa và cưỡng ép;
• Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái với đạo đức xã hội;
• Hình thức di chúc không trái quy định của luật (di chúc bằng văn bản hoặc di chúc miệng). 

Bên cạnh đó: 

• Di chúc của người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi phải lập thành văn bản và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý;
• Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực;

Lưu ý, đối với di chúc miệng:

• Người lập di chúc miệng phải thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và người làm chứng phải ghi chép lại, cùng ký tên/điểm chỉ ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng. 
• Ngay sau khi thể hiện ý chí cuối cùng, trong 05 ngày làm việc, di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực. 

4. Trình tự, thủ tục lập di chúc hợp pháp

4.1 Thủ tục lập di chúc bằng văn bản có người làm chứng

Căn cứ theo Điều 634 Bộ luật Dân sự 2015 quy định khi người lập di chúc không thể tự mình viết văn bản thì có thể tự đánh máy hoặc nhờ người khác viết, đánh máy văn bản di chúc nhưng phải có ít nhất 02 người làm chứng với điều kiện:

• Người lập di chúc cần ký hoặc điểm chỉ vào di chúc trước mặt những người làm chứng;
• Người làm chứng phải xác nhận chữ ký và điểm chỉ của người lập di chúc, sau đó ký vào bản di chúc;
• Người làm chứng không được là người được thừa kế theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật từ người lập di chúc; người có quyền và nghĩa vụ đối với tài sản liên quan đến nội dung của di chúc; người dưới tuổi thành niên; người đã mất khả năng hành vi dân sự; người gặp khó khăn trong khả năng nhận thức và kiểm soát hành vi.

4.2 Thủ tục lập di chúc bằng văn bản không có người làm chứng

Theo Điều 633 Bộ luật dân sự 2015 quy định người lập di chúc tự viết và ký vào văn bản di chúc. Đối với trường hợp này cần đảm bảo rằng tại thời điểm lập di chúc, người lập di chúc hoàn toàn minh mẫn, sáng suốt, và di chúc được lập hoàn toàn theo ý chí của người này.

Ngoài ra, người lập di chúc phải tuân thủ các điều kiện liên quan đến nội dung, không vi phạm các quy định cấm của pháp luật và không trái với đạo đức xã hội; hình thức di chúc cũng không được vi phạm các quy định của pháp luật.

4.3 Thủ tục lập di chúc bằng văn bản có công chứng, chứng thực

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ:

• CMND/CCCD, hộ khẩu;
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản;
• Dự thảo di chúc (nếu có) hoặc có thể liên hệ Luật sư để được hỗ trợ lập di chúc;
• Phiếu yêu cầu công chứng;
• Giấy khám sức khỏe (sẽ được công chứng viên xem xét, yêu cầu tùy tình trạng sức khỏe của người lập di chúc).

Bước 2: Công chứng hoặc chứng thực:

• Đến Văn phòng công chứng/Phòng công chứng hoặc UBND cấp xã để công chứng/chứng thực Di chúc.

Lưu ý: Theo quy định tại Điều 44 Luật Công chứng năm 2024, với các trường hợp công chứng di chúc liên quan đến bất động sản, người lập di chúc có thể thực hiện công chứng tại cơ quan công chứng ngoài phạm vi tỉnh, thành phố mà cơ quan công chứng đặt trụ sở, không cần phải tới Phòng/Văn phòng công chứng tại nơi có tài sản bất động để thực hiện quy trình công chứng.

Bước 3: Nộp lệ phí, phí công chứng và thù lao

Theo Quyết định 1024/QĐ-BTP và Thông tư 257/2016/TT-BTC:

– Phí công chứng di chúc: 50.000 đồng/di chúc.

– Phí lưu giữ di chúc: 100.000 đồng/di chúc.

Bước 4: Nhận kết quả

Thời gian giải quyết không quá 02 (hai) ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ yêu cầu chứng thực hoặc có thể kéo dài hơn theo thỏa thuận bằng văn bản với người yêu cầu chứng thực. Trường hợp kéo dài thời hạn giải quyết thì người tiếp nhận hồ sơ phải có phiếu hẹn ghi rõ thời gian (giờ, ngày) trả kết quả cho người yêu cầu chứng thực.

Trên đây là toàn bộ các quy định của pháp luật liên quan đến thủ tục lập di chúc nhanh gọn, đúng quy định pháp luật. Nếu có gì còn thắc mắc, vui lòng liên hệ TỔNG ĐÀI 0889.358.949 hoặc 0948.136.249 gặp Luật sư tư vấn luật trực tuyến của Công ty Luật TNHH Long Phước.